خانه / fb / کتاب حقوق‎ زن

کتاب حقوق‎ زن

معنای‌ دلیل‌، علت‌ و حکمت‌ حکم‌ شرعی‌ چیست‌ و این‌ها چه‌ فرقی‌ با یکدیگر دارند؟ در مورد احکام‌ دینی‌ از سه‌ دیدگاه‌ مختلف‌ می‌توان‌ بحث‌ کرد: أ. گاه‌ از دلیل‌ حکم‌ پرسیده‌ می‌شود. مثلاً اگر کسی‌ بپرسد دلیل‌ وجوب‌ نماز بر یک‌ مسلمان‌ چیست‌، در پاسخ‌ می‌شنود که‌ دلیل‌ یا مدرک‌ یا مستند این ‌حکم‌، آیۀ‌ شریفه‌ «یا ایها الذین‌ آمنوا أقیموا الصلاة‌» است‌. منابع‌ احکام‌ فقهی‌ یا انواع‌ ادله فقهی‌ عبارتند از: ۱. کتاب‌ الاهی‌ ۲. گفتار، کردار و امضای‌ معصومین‌(ع) ۳. اجماع‌ فقها با شرایطی‌ خاص‌ که‌ در اصول‌ فقه‌ مشخص‌ شده‌ است‌. ۴. عقل‌ با شرایطی‌ که‌ در محل‌ خودش‌ آمده‌ است‌. به‌ عبارت‌ دیگر هر حکم‌ شرعی‌ که‌ در رساله‌های‌ عملیه و در فقه‌ شیعه ‌آمده‌ است‌، دلیلش‌ در یکی‌ از این‌ چهار منبع‌ یافت‌ می‌شود. ب‌. گاه‌ ممکن‌ است‌ از علت‌ وضع‌ حکمی‌ شرعی‌ پرسیده‌ شود، مانند این‎که چرا ما باید نماز بخوانیم‌ و علت‌ تامّه جعل‌ این‌ تکلیف‌ بر ما چیست‌؟ در پاسخ‌ به‌ این‌ نوع‌ پرسش‌ این‌ گونه‌ پاسخ‌ داده‌ می‌شود علت‌ ـ به‌ معنای‌ دقیق‌ عقلی‌ آن‌ ـ همۀ‌ احکام‌ شرعی‌ و الاهی‌ و واضع‌ آن‌ها اراده خداوند است‌. اراده‌ و کراهت‌ وحب‌ّ و بغض‌ الاهی‌ در مراتب‌ مختلف‌، باعث‌ پیدا شدن‌ احکام‌ خمسه تکلیفی ‌یعنی‌ وجوب‌، استحباب‌، اباحه‌، کراهت‌ و حرمت‌ می‌شود. تا اراده‌ قطعی‌ ولایتخلّف‌ الاهی‌ بر انجام‌ نماز از سوی‌ بندگان‌ وجود دارد، حکم‌ وجوب‌ نماز باقی‌ است‌. بنابراین‌ علت‌ تمام‌ احکام‌ دینی‌، خواست‌ خالق‌ عالمیان‌ است‌. این‌ بحث‌ از سوی‌ دانشمندان‌ اسلامی‌ مطرح‌ شده‌ است‌ که‌ چون‌ خداوند متعال‌، عالم‌ و حکیم‌ مطلق‌ است‌ و کار لغو و گزاف‌ از او سر نمی‌زند، قطعاً تمام ‌فرامین‌ الاهی‌ دارای‌ مصلحت‌ یا مفسده متناسب‌ با آن‌ است‌. به‌ این‌ جهت‌ گفته‌اند تمام‌ واجبات‌ و مستحبات‌ الاهی‌ دارای‌ مصلحت‌ و تمام‌ محرّمات‌ و مکروهات‌ الاهی‌ دارای‌ مفسده‎اند و مباحات‌ شرعی‌ نیز یا واجد حد متوسطی‌ از مصلحت‌ و مفسده‌اند، یا نه‌ مصلحتی‌ دارند و نه‌ مفسده‌ای‌. «این‌ است‌ که‌ اصولیون‌ ـ و همچنین‌ متکلمین‌ ـ می‌گویند که‌ چون‌ احکام ‌شرعی‌ تابع‌ و دائرمدار حکمت‌ها و مصلحت‌ها و مفسده‌ها است‌، خواه‌ آن‌ مصالح‌ و مفاسد مربوط‌ به‌ جسم‌ باشد یا به‌ جان‌، مربوط‌ به‌ فرد باشد یا اجتماع‌، مربوط‌ به‌ حیات‌ فانی‌ باشد یا به‌ حیات‌ باقی‌، پس‌ هرجا که‌ آن‌ حکمت‌ها وجود دارد، حکم‌ شرعی‌ مناسب‌ هم‌ وجود دارد و هر جا که‌ آن‌ حکمت‌ها وجود ندارد، حکم‌ شرعی‌ هم‌ وجود ندارد». ج‌. گاه‌ ممکن‌ است‌ از حکمت‌ و فلسفۀ‌ حکم‌ شرعی‌ سؤال‌ شود. مثلاً پرسیده‌ شود: فلسفه‌ و حکمت‌ وجوب‌ نماز چیست‌ یا چرا نماز بر مسلمانان ‌واجب‌ شده‌ است‌؟ پاسخ‌ به‌ چرایی‌ احکام‌ دین‌، وظیفۀ‌ متکلّم‌ است‌. یک‌ حکم‌ شرعی‌ ممکن‌ است‌ دارای‌ یک‌ یا چند مصلحت‌ و مفسده‌ باشد. مجموع‌ این‌ مصالح‌ و مفاسد واقعی‌ موجب‌ اراده‌ و کراهت‌ الاهی‌ و امر و نهی‌ او می‌شوند. در حقیقت‌ می‌توان‌ گفت‌ وجود مصالح‌ و مفاسد در یک‌ امر، موجب‌ اراده الاهی‌ در صدور احکام‌ می‌شود.
راهنمای خرید و مطالعه نسخه الکترونیک

درباره ی admin

مطلب پیشنهادی

کتاب رهبر و رهبری

انقلاب اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، یکی از اثرگذارترین جریان‌های فکری- فرهنگی و سیاسی- اجتماعی دوران معاصر است و امیدِ تشکیل نظامی با معادلات و ساختاری نوین و مبتنی بر ارزش‌های عالی الهی را در روح و روان بشرِ سرخورده از ایدئولوژی‌ها و نظام‌های بشری و مادی، زنده کرده است. یکی از تأثیرات مهم این جریان الهی، برانگیختن اذهان و اندیشه‌ها در راستای شناخت مبانی نظری، ارزش شناختی، حقوقی و پیامدها و کارکردهای این نظام و حدود پایایی و پویایی آن است. شناخت توانمندی‌های اسلام در پاسخ‌گویی به نیازهای انسان معاصر، نسبت اسلام و سیاست، پیشینه و مبانی ولایت فقیه، رابطۀ ولایت فقیه و مردم‌سالاری، از نخستین پرسش‌های اغلب افرادی است که با الگوی سیاسی برآمده از فقه سیاسی شیعه و انقلاب اسلامی ایران روبه‌رو می‌شوند. از سوی دیگر، تجربۀ بیش از سی‌سال بنیان‌گذاری نظام جمهوری اسلامی با رهبری ولایت فقیه، زمینۀ خوبی برای مطالعۀ تحلیلی ساختار این نظام و بررسی عملکرد و برون‌دادهای آن به ارمغان آورده است. دو عامل مهمی که بر این دغدغه‌مندی افزوده و شتاب جست‌و‌جوگری و پرسش‌گری در این عرصه را صدچندان کرده‌اند،..

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *